02.04.2022.


Raniji Predsjednik Crne Gore Filip Vujanović na konferenciji u Tirani
Raniji predsjednik Crne Gore Filip Vujanović učestvovao je na konferenciji „Mir, bezbjednost i ekonomski razvoj na Zapadnom Balkanu“ u Tirani, u organizaciji Podgoričkog kluba i Federacije univerzalnog mira (UPF). Pored ranijeg predsjednika Vujanovića, na panelu „Značaj mira i stabilnosti na Zapadnom Balkanu u svjetlu aktuelnih dešavanja“ učestvovali su: raniji predsjednik Albanije Alfred Moisiu, raniji predsjednik Hrvatske Stjepan Mesić, ranija v.d. predsjednice Srbije Nataša Mićić, raniji predsjednik Sjeverne Makedonije Branko Crvenkovski, raniji predsjednik Kosova Fatmir Sejdiu, raniji član predsjedništva Bosne i Hercegovine Mladen Ivanić, potpredsjednica Parlamentarne skupštine NATO-a Mimi Kodeli i predsjedavajući Federacije univerzalnog mira za Evropu i Srednji istok Žak Marion. Moderatorka panela bila je ranija potpredsjednica Skupštine Albanije Vasiljika Hisi. U svom izlaganju, raniji predsjednik Vujanović je istakao:

Vaše ekselencije,
Dame i gospodo,
Učesnici panela,

Podgorički klub i UPF organizuju ovu važnu Konferenciju samo četiri mjeseca otkad su u Tirani potpisali Memorandum o saradnji. Organizuju je u Balkanskoj ambasadi mira, kojom je UPF uputio poruku Balkanskom i Korejskom poluostrvu o trajnoj i nezamjenljivoj vrijednosti mira.

Zašto tema rata i nestabilnosti nije zauvjek arhivirana na Zapadnom Balkanu? Nije arhivirana zbog istorijskih i savremenih razloga. Istorijskih – jer se Zapadni Balkan nalazio na raskrsnici globalno moćnih imperija koje su osvajanjem i ratom pokušavale da ga pretvore u dio svoje teritorije. Savremenih – jer se nakon raspada globalnih imperija na prostoru Zapadnog Balkana zadržao regionalni imperijalizam, sa opasnom namjerom da se promjenom državnih granica stvore velike nacionalne države.

Tragične namjere formiranja velikih nacionalnih država izazvale su, u raspadu bivše Jugoslavije, rat sa užasnim posljedicama. Decenijama nakon rata međusobno se udaljavamo različitim tumačenjem istorije.

Moramo se odreći ambicije da istoriju tumačimo samo i isključivo u sopstvenom doživljaju krivaca i žrtava. Ne ugrožavajmo sadašnjost i budućnost stalnim istraživanjima prošlosti, uz nametanje svog i negiranje doživljaja drugog. Prihvatimo da svi imaju svoje tumačenje istorije i sarađujmo u koegzistenciji različitosti, u ime mirne i prosperitetne budućnosti. Realnost pokazuje da su ožiljci rata u raspadu bivše Jugoslavije – a vjerovatno i onih koji su mu u prošlom vijeku prethodili – još svježi i da sada pomirenje nije realno. Budućnost će donijeti pomirenje, a uslov za to je sadašnjost različitog doživljaja istorije.

U obezbjeđenju mira i stabilnosti na Zapadnom Balkanu nemjerljivu i nazamjenljivu ulogu ima Evropska unija.

Samo kao ravnopravne i punopravne članice EU, države Zapadnog Balkana mogu dostići standarde i kvalitet života građana EU. Samo u EU – sadašnjoj ili reformisanoj – države Zapadnog Balkana mogu biti u uniji država u kojoj državne granice nemaju vrijednost i značaj. Državne granice zbog kojih je istorija Zapadnog Balkana bila toliko tragična.

U obilježavanju 100 godina od početka Prvog svjetskog rata, afurmišući vrijednosti mira, EU je pokrenula Berlinski proces, kojim je uspostavila strateško partnerstvo sa državama Zapadnog Balkana.

Na godišnjim samitima lidera EU i Zapadnog Balkana, od Berlina 2014. godine do Sofije 2020. godine, uspostavljeni su čvrsti temelji partnerstva, u kome je Zapadni Balkan dobio snažnu podršku za razvoj infrastrukture i unapređenje saradnje u ekonomiji, obrazovanju, kultiri, nauci i istraživanju. Ta saradnja je dodatna i snažna preporuka za članstvo država Zapadnog Balkana u EU.

Svakako da bi najveće dostignuće te saradnje bilo u uspostavljanju zajedničkog regionalnog ekonomskog prostora Zapadnog Balkana. Prostora koji treba da olakša, ubrza i učini jeftinijom trgovinu, regionalno investiranje, slobodno kretanje ljudi, roba, kapitala i usluga i digitalno povezivanje. Potpisom Sofijske deklaracije o regionalnom ekonomskom prostoru novembra 2020. godine, lideri država Zapadnog Balkana su se obavezali na uspostavljanje zajedničkog ekonomskog prostora, a Savjet za regionalnu saradnju Procesa saradnje Jugoistočne Evrope i CEFTA da će ovaj proces koordinirati.

Umjesto zajedničkog ekononskog prostora, Srbija, Albanija i Sjeverna Makedonija pokrenule su inicijativu Otvoreni Balkan. Izvjesno su inicijativu pokrenuli u dobroj namjeri. Svakako da je ekonomska i ukupna saradnja država Zapadnog Balkana nužna, a njen nizak nivo ozbiljan nedostatak.

Otvorenom Balkanu se nijesu pridružili Crna Gora, Bosna i Hercegovina i Kosovo. To nije osnos prema sjajnoj projekciji zajedničkog ekonomskog prostora. Zajednički ekonomski prostor Zapadnog Balkana izvjesno ima svoju vrijednost i opravdanja. Kao doprinos, a ne zamjena evropskim integracijama. Kao prostor svih, a ne samo nekih država Zapadnog Balkana. Po modelu koji je predložila EU, a države Zapadnog Balkana prihvatile. Ali samo uz koordinaciju navedenih regionalnih inicijativa, kojom se eliminiše rizik neravnopravnog i neobjektivnog međudržavnog upravljanja. Međudržavnog upravljanja za koja nas vezuju negativna iskustva i sjećanja.

Svakako da je za bezbjednost Zapadnog Balkana od posebne vrijednosti i značaja članstvo Crne Gore, Albanije i Sjeverne Makedonije u NATO-u, kao i odlučnost Kosova da bude dio te alijanse. U okviru te alijanse i njene ukupne bezbjednosti, snažno se doprinosi i bezbjednosti Zapadnog Balkana.

Zaključno, treba konstatovati da samo saradnjom u međusobnom uvažavanju, uz ravnopravnost i dijalog o otvorenim pitanjima, možemo imati budućnost mira i stabilnosti Zapadnog Balkana.

Hvala na pažnji.


Broj čitanja: 74

Predsjednik Crne Gore Filip Vujanović, Cetinje 20. maj 2013. godine

Himna Crne Gore

Himna Crne Gore

 

Da li podržavate stav Predsjednika da su ekonomska i socijalna pitanja prioritet Crne Gore
da
ne



Copyright 2003 © Predsjednik Crne Gore
Powered by Internet Crna Gora